Το πρόγραμμα πολλών παιδιών σήμερα είναι γεμάτο. Σχολείο, διάβασμα, ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες και άλλες οργανωμένες υποχρεώσεις καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της ημέρας τους.
Μέσα σε αυτό το πρόγραμμα υπάρχει όμως κάτι που εύκολα παραμερίζεται: ο χρόνος κατά τον οποίο ένα παιδί μπορεί απλώς να παίξει.
Χωρίς συγκεκριμένο στόχο. Χωρίς έναν ενήλικα να του εξηγεί συνεχώς τι πρέπει να κάνει. Χωρίς να χρειάζεται να μάθει ή να πετύχει κάτι.
Το ελεύθερο παιχνίδι δεν είναι χαμένος χρόνος. Είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ανάπτυξης.
Μέσα από το παιχνίδι το παιδί μαθαίνει τον κόσμο
Όταν τα παιδιά παίζουν μεταξύ τους, δημιουργούν κανόνες, μοιράζονται ρόλους, διαφωνούν, διαπραγματεύονται και βρίσκουν λύσεις.
Ένα παιχνίδι μπορεί να ξεκινήσει με ένα «ας κάνουμε ότι…» και μέσα σε λίγα λεπτά να έχει δημιουργηθεί ένας ολόκληρος φανταστικός κόσμος.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία καλλιεργούνται δεξιότητες που δύσκολα διδάσκονται μόνο μέσα από οδηγίες: συνεργασία, δημιουργικότητα, επίλυση προβλημάτων, επικοινωνία και διαχείριση μικρών απογοητεύσεων.
Ακόμη και μια διαφωνία στο παιχνίδι μπορεί να αποτελέσει μια μικρή ευκαιρία μάθησης.
Το παιχνίδι έξω είναι διαφορετικό
Όταν το παιχνίδι μεταφέρεται σε μια αυλή, μια παιδική χαρά, μια πλατεία ή έναν άλλο ασφαλή εξωτερικό χώρο, δημιουργούνται ακόμη περισσότερες δυνατότητες.
Το παιδί μπορεί να τρέξει, να εξερευνήσει, να κινηθεί περισσότερο και να συναντήσει άλλα παιδιά.
Παράλληλα, ο εξωτερικός χώρος προσφέρει κάτι που συχνά λείπει από το οργανωμένο πρόγραμμα: ελευθερία.
Δεν υπάρχει πάντα μια προκαθορισμένη δραστηριότητα. Το ίδιο το παιδί καλείται να αποφασίσει τι θα κάνει με τον χρόνο και τον χώρο που έχει στη διάθεσή του.
Και οι γονείς δεν χρειάζεται να οργανώνουν τα πάντα
Οι γονείς συχνά αισθάνονται την πίεση να προσφέρουν συνεχώς στα παιδιά τους ερεθίσματα και δραστηριότητες.
Όμως ένα παιδί δεν χρειάζεται κάθε στιγμή της ημέρας του να είναι οργανωμένη από έναν ενήλικα.
Το «βαριέμαι» που τόσο συχνά ανησυχεί τους γονείς δεν χρειάζεται πάντα άμεση λύση. Μερικές φορές η πλήξη είναι ακριβώς το σημείο από το οποίο μπορεί να ξεκινήσει η δημιουργικότητα.
«Τι μπορώ να κάνω τώρα;»
Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι σημαντικό κάποιες φορές να προέρχεται από το ίδιο το παιδί.
Μια γειτονιά φιλική προς τα παιδιά
Η ύπαρξη ασφαλών και προσβάσιμων δημόσιων χώρων μπορεί να βοηθήσει τις οικογένειες να εντάξουν το ελεύθερο παιχνίδι περισσότερο στην καθημερινότητά τους.
Μια παιδική χαρά, μια πλατεία ή ένας χώρος πρασίνου δεν είναι απλώς μια υποδομή. Μπορεί να γίνει σημείο συνάντησης, παιχνιδιού και κοινωνικοποίησης.
Για ένα παιδί, η γειτονιά στην οποία μεγαλώνει αποτελεί μέρος των πρώτων του εμπειριών από τον κόσμο έξω από την οικογένεια.
Εκεί μπορεί να μάθει να μοιράζεται τον χώρο με άλλους, να δημιουργεί σχέσεις και σταδιακά να αποκτά περισσότερη αυτονομία.
Ίσως λοιπόν, ανάμεσα στις δραστηριότητες που προσπαθούμε να χωρέσουμε στο πρόγραμμα των παιδιών, αξίζει να αφήνουμε και μερικά κενά.
Χρόνο για παιχνίδι.
Χρόνο για εξερεύνηση.
Και χρόνο για να είναι απλώς παιδιά.
